حقيقت سنگ زير بناى كاخ پر شكوه اسلام را تشكيل داده بودند ، و قرآن از آنها با عظمت خاصى سخن مىگويد چرا كه از فداكارترين مسلمانها محسوب مىشدند . و « هجرت ثانيه » كه به هجرت گروهى از مسلمانان بعد از صلح حديبيه و بدست آمدن يك محيط نسبتا امن بدنبال اين صلح صورت گرفت گفته مىشود و گاهى به هجرت تمام كسانى كه بعد از واقعه بدر تا زمان فتح مكه به مدينه مهاجرت كردند اين عنوان گفته مىشود . پس از فتح مكه هجرت به آن صورت سابق يعنى حركت از مكه به مدينه از ميان رفت ، زيرا مكه تبديل به يك شهر اسلامى شد و حديث « لا هجرة بعد الفتح » كه از پيامبر ص نقل شده اشاره به همين موضوع است . ولى اين سخن به آن مفهوم نيست كه مسئله « هجرت » در اسلام به كلى منتفى شد ، - آن چنان كه بعضى پنداشته‌اند - بلكه موضوع هجرت از مكه به مدينه منتفى گشت ، و گرنه هر گاه شرائطى همانند شرائط زندگى مسلمانان نخستين پيدا شود قانون هجرت در باره آنها به قوت خود باقى است و تا آن روز كه اسلام سراسر جهان را بگيرد بر قرار خواهد بود . متاسفانه امروز مسلمانان بر اثر فراموش كردن اين اصل مهم اسلامى غالبا در لاك خود فرو رفته‌اند ، در حالى كه مبشران مسيحى و مبلغان فرق ضاله و مذاهب استعمارى بشرق و غرب و شمال و جنوب دنيا مهاجرت مىكنند حتى به ميان قبائل وحشى و آدمخوار و حتى به مناطق قطب شمال و جنوب زمين ، در واقع اين دستور از آن مسلمانها است ، و عملش از ديگران ! . عجبتر اينكه در اطراف شهرهاى بزرگ اسلامى روستاهاى زيادى گاهى با فاصله چند فرسخ وجود دارد كه از مسائل اسلامى بى خبر و گاهى حتى رنگ يك مبلغ اسلامى را به خود نديده‌اند ، لذا محيط آنها محيط آماده اى است براى نشو و نماى جرثومه‌هاى فساد و مذاهب ساختگى و استعمارى ، و معلوم نيست مسلمانان